Skip to main content
AMALGAMAT STOMATOLOGICZNY

AMALGAMAT STOMATOLOGICZNY: ZAGROŻENIE DLA ZDROWIA?
Amalgamat dentystyczny jest powszechnie stosowanym materiałem do wypełniania ubytków. Wypełnienia wykonane z amalgamatu znane są również jako srebrne plomby. Z biegiem lat pojawiły się obawy dotyczące stosowania amalgamatu, ponieważ zawiera on rtęć. Poniżej znajdują się odpowiedzi na kilka często zadawanych pytań dotyczących amalgamatu stomatologicznego.

CO TO JEST AMALGAMAT?
Amalgamat to połączenie metali, które od 150 lat jest najpopularniejszym i najskuteczniejszym materiałem wypełnieniowym stosowanym w stomatologii. Chociaż czasami nazywa się go „srebrnym amalgamatem”, w rzeczywistości składa się on z kombinacji różnych metali. Należą do nich srebro, rtęć, cyna i miedź. Mogą być również stosowane niewielkie ilości cynku, indu lub palladu.

Obecnie do odbudowy zębów można stosować materiały w kolorze zębów. Dlatego amalgamat jest stosowany rzadziej niż w przeszłości. Jednak nowsze materiały nie mogą być stosowane we wszystkich sytuacjach. Amalgamat jest tańszy niż inne materiały. Lepiej też radzi sobie z upływem czasu, zwłaszcza w zębach, które poddawane są silnemu naciskowi i ścieraniu podczas żucia.

JAK BEZPIECZNY JEST AMALGAMAT?
Miliony ludzi mają wypełnienia amalgamatowe. Istnieją jednak obawy związane z zawartością rtęci w amalgamacie.

Dostępne są ograniczone badania dotyczące potencjalnego wpływu wypełnień amalgamatowych na następujące grupy osób:

Dzieci poniżej 6 roku życia
Kobiety w ciąży i ich rozwijające się płody
niemowlęta matek karmiących piersią
Naukowcy ostrzegają, że „matki w ciąży lub karmiące oraz rodzice małych dzieci powinni skonsultować się ze swoimi dentystami, jeśli mają obawy dotyczące wypełnień wykonanych z amalgamatu stomatologicznego.” Badania kliniczne w tych grupach nie wykazały związku pomiędzy wypełnieniami amalgamatowymi a problemami zdrowotnymi.

DLACZEGO RTĘĆ JEST STOSOWANA W AMALGAMACIE?
Rtęć jest stosowana w amalgamacie, ponieważ pomaga nadać plastyczność materiałowi wypełniającemu. Po zmieszaniu jej z proszkiem stopowym powstaje związek, który jest na tyle plastyczny, że można go zmieszać i wtłoczyć w ząb. Jednocześnie jednak szybko twardnieje i jest w stanie wytrzymać siły powstające podczas gryzienia i żucia.

SKĄD BIERZE SIĘ OBAWA PRZED RTĘCIĄ W AMALGAMACIE?
Rtęć jest metalem, który występuje naturalnie w środowisku. Rtęć może występować w postaci ciekłej, jak w niektórych termometrach. Po podgrzaniu staje się gazem. Może być również łączona z wieloma innymi materiałami.

Każdy człowiek jest narażony na kontakt z rtęcią poprzez powietrze, wodę pitną, glebę i żywność. Obawy budzi między innymi ilość rtęci gromadzącej się w rybach w wyniku zanieczyszczenia środowiska. Rtęć dostaje się do powietrza z zakładów przemysłowych, które spalają paliwa zawierające rtęć. Rtęć ze wszystkich źródeł może gromadzić się w narządach ciała.

Podobnie jak w przypadku większości substancji, stopień szkodliwości rtęci w organizmie jest związany z jej ilością. Bardzo niskie poziomy nie powodują żadnych negatywnych skutków. Przy wyższych poziomach – na przykład, gdy pracownicy są narażeni na działanie rtęci w związku z wykonywaną pracą – rtęć może wywoływać szereg dolegliwości. Obejmują one niepokój, drażliwość, utratę pamięci, bóle głowy, zmęczenie, obniżenie odporności, choroby układu krążenia i różne zaburzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona i Alzheimera.

Kontrowersje wokół amalgamatu koncentrują się na tym, ile rtęci uwalnia się z wypełnień, a następnie ile wchłania organizm. W przeszłości sądzono, że wypełnienia amalgamatowe są obojętne. Oznaczałoby to, że rtęć nie jest uwalniana po umieszczeniu wypełnienia w zębie. W ostatnich latach zaawansowane badania zmieniły ten pogląd. Bardzo małe ilości rtęci w postaci oparów mogą być uwalniane w miarę zużywania się wypełnienia amalgamatowego.

Badania nad tym zagadnieniem są złożone i pozwoliły na uzyskanie różnych szacunków dotyczących rzeczywistej ilości uwalnianej rtęci. W kilku opracowaniach naukowych stwierdzono jednak, że ilość rtęci uwalnianej z amalgamatu w jamie ustnej jest bardzo znikoma.

Badania wykazały, że ilość rtęci, na którą narażony jest pacjent w wyniku stosowania wypełnień, jest mniejsza niż ilość, na którą większość ludzi jest narażona w otaczającym ich środowisku lub w spożywanej żywności.

CZY NIEKTÓRZY LUDZIE MAJĄ REAKCJE ALERGICZNE NA AMALGAMAT?
W rzadkich przypadkach ludzie mają reakcje alergiczne na rtęć zawartą w amalgamacie. Naukowcy podają, że dotychczas odnotowano mniej niż 100 przypadków tego typu alergii. Osoby uczulone na amalgamat mogą otrzymać wypełnienia z innych materiałów.

CZY KOBIETY W CIĄŻY POWINNY OBAWIAĆ SIĘ WYPEŁNIEŃ AMALGAMATOWYCH?
Badania nie wykazały żadnego wpływu wypełnień amalgamatowych na zdrowie kobiet w ciąży. Rtęć może jednak przenikać przez łożysko. Kobiety w ciąży nie powinny mieć zakładanych ani usuwanych wypełnień amalgamatowych. Usunięcie ich powoduje uwolnienie rtęci. Dentysta może zasugerować inne rozwiązania dla kobiet w ciąży, które potrzebują wypełnienia ubytku.

CZY KTOŚ JESZCZE POWINIEN ROZWAŻYĆ ALTERNATYWĘ DLA WYPEŁNIEŃ AMALGAMATOWYCH?
Obawy dotyczące rtęci są związane z całkowitą ilością rtęci wchłanianej ze wszystkich źródeł. Dlatego niektóre osoby, które są w dużym stopniu narażone na działanie rtęci, mogą być zmuszone do zrezygnowania z amalgamatu. Przykładem mogą być osoby, które są narażone na działanie rtęci w swojej pracy lub które spożywają duże ilości owoców morza.

Nie powinny mieć zakładanych wypełnień amalgamatowych:

Kobiety w ciąży
Kobiety planujące zajść w ciążę
Matki, które karmią piersią
Dzieci w wieku poniżej 6 lat.
Pacjenci z istniejącymi wcześniej schorzeniami neurologicznymi, takimi jak choroba Parkinsona lub Alzheimera.
Pacjenci z upośledzoną czynnością nerek
Pacjenci z podwyższoną wrażliwością (alergią) na rtęć lub inne składniki amalgamatu stomatologicznego.
Jeśli Twoje dziecko wymaga wypełnienia, rozważ zastosowanie innych materiałów. Omów różne opcje z lekarzem stomatologiem.

Jeśli zgrzytasz zębami, a na powierzchniach żujących masz amalgamaty stomatologiczne, powinieneś rozważyć ich usunięcie. Zgrzytanie zębami może spowodować uwolnienie rtęci z wypełnień.

JEŚLI AMALGAMAT JEST CAŁKOWICIE BEZPIECZNY, DLACZEGO MÓJ DENTYSTA ZACHOWUJE ŚRODKI OSTROŻNOŚCI PRZY OBCHODZENIU SIĘ Z NIM?
Ponieważ dentyści pracują z rtęcią niemal codziennie, muszą stosować środki ostrożności. Bez ochrony, dentyści mogą wdychać opary rtęci. Z czasem takie narażenie może wywołać objawy toksyczności rtęci.

Aby wytworzyć amalgamat stomatologiczny, dentyści mieszają płynną rtęć z proszkiem zawierającym srebro, cynę i inne metale. Dentyści kupują specjalne kapsułki, które zawierają proszek i płynną rtęć, oddzielone membraną. Za pomocą specjalnych urządzeń przebijają membranę i mieszają amalgamat, gdy jest on jeszcze w kapsule. Po zakończeniu mieszania, kapsułka jest otwierana. Do czasu umieszczenia amalgamatu w zębie, rtęć tworzy trwały związek z innymi metalami.

W przypadku wypełnienia amalgamatowego lub usunięcia amalgamatu, dentysta użyje ssaka o dużej mocy, aby usunąć nadmiar amalgamatu z jamy ustnej. Gabinety dentystyczne posiadają specjalne systemy do usuwania nadmiaru amalgamatu. Specjalne pułapki w odpływach zlewów i w rurach ssących zapobiegają przedostawaniu się amalgamatu do instalacji wodno-kanalizacyjnej.

CZY ISTNIEJĄ OPCJE ALTERNATYWNE DLA ZWYKŁEGO AMALGAMATU?
Obecnie dostępny jest amalgamat dentystyczny, który zawiera ind oraz rtęć. Ind pomaga zatrzymać rtęć, dzięki czemu mniejsza jej ilość przedostaje się do środowiska. Istnieją również amalgamaty wysokomiedziowe. Zawierają one mniej rtęci, a więcej miedzi.

Dentyści używają innych materiałów do odbudowy zębów. Należą do nich materiały w kolorze zęba, takie jak wypełnienia szklano-jonomerowe, kompozyty żywiczne, porcelana i złoto. Jako alternatywę dla amalgamatu do odbudowy zębów wybiera się przede wszystkim żywicę kompozytową. Żywica kompozytowa ma pewne wady, zużywa się szybciej niż amalgamat i czasami nie może być stosowana w pewnych sytuacjach. Ciągłe badania i rozwój w tym zakresie pozwalają na ciągłą poprawę właściwości tych materiałów. Na przykład, duże wypełnienie kompozytowe na powierzchni żującej tylnego zęba zużyłoby się szybko lub mogłoby pęknąć w następstwie siły żucia.

Wielu dentystów korzysta obecnie z urządzeń, które mogą wykonać niestandardowe wypełnienie ceramiczne na podstawie komputerowego skanu zęba. Wypełnienia te mogą być wykonane podczas pobytu pacjenta w gabinecie stomatologicznym.

Jako konsument stomatologiczny powinieneś zadawać pytania dotyczące rodzaju wypełnienia, które ma być zastosowane.

CZY POWINIENEM ZGŁOSIĆ SIĘ DO GABINETU NIE STOSUJĄCEGO AMALGAMATU?
Nie ma konieczności leczenia się w gabinecie, w którym nie stosuje się rtęci. Jeśli jednak pacjent ma alergię na rtęć, może rozważyć taką możliwość. Jeśli masz jakiekolwiek obawy związane z wypełnieniami amalgamatowymi, porozmawiaj o nich ze swoim dentystą. Zapytaj swojego dentystę, czy rozwiązania alternatywne do amalgamatu byłyby dla Ciebie odpowiednie.

CZY POWINIENEM USUNĄĆ MOJE WYPEŁNIENIA AMALGAMATOWE?
Twój dentysta powinien ocenić każde wypełnienie amalgamatowe, które posiadasz od ponad 10 lat. Jeśli jednak jest ono nienaruszone i dobrze funkcjonuje, należy je pozostawić na miejscu.Naukowcy zalecają, że „Istniejące wypełnienia amalgamatowe w dobrym stanie nie powinny być wymieniane ani usuwane, chyba że jest to uznane za konieczne z medycznego punktu widzenia”. Wypełnienia amalgamatowe należy wymieniać tylko wtedy, gdy są zużyte lub złamane, lub gdy pod wypełnieniem znajduje się próchnica. Usuwanie dobrych wypełnień amalgamatowych powoduje niepotrzebną utratę zdrowych części zęba i może powodować uwolnienie większej ilości rtęci. Jeśli masz obawy związane z amalgamatem, omów swoje możliwości z dentystą.

Nasz gabinet jest wolny od rtęci i nie wykonujemy wypełnień amagamatowych.