Skip to main content
ślina

JAMA USTNA DZIECKA
PIERWSZE ZĘBY
Kiedy dziecko przychodzi na świat, prawie wszystkie jego zęby pierwotne (mleczne) są już uformowane. Zęby te są jeszcze ukryte w dziąsłach. Zwykle zaczynają wyrzynać się (wychodzić przez dziąsła) w wieku około 6 miesięcy. Niektórym dzieciom zęby wyrastają wcześniej, a innym później. Zazwyczaj dwa dolne przednie zęby wyrzynają się jako pierwsze. Następnie wyrastają cztery górne przednie zęby i dwa kolejne dolne. Od tego momentu zęby powoli zaczynają wypełniać jamę ustną. Zazwyczaj wyrzynają się po dwa zęby naraz, po jednym z każdej strony. Do dnia swoich trzecich urodzin dziecko powinno mieć wszystkie 20 zębów mlecznych. Zęby mleczne mają zazwyczaj odstępy między sobą. Odstępy te pomagają zapewnić wystarczającą ilość miejsca dla zębów stałych.

DBANIE O PIERWSZE ZĘBY
Jeszcze przed pojawieniem się pierwszego zęba, przecieraj dziąsła dziecka czystą, wilgotną gazą lub ściereczką. Naukowcy zalecają stosowanie pasty do zębów z dodatkiem fluoru, gdy odruch połykania jest na tyle rozwinięty, że nie pozwala na połknięcie pasty, a więc dziecko wypluwa pastę i nie połyka jej. Fluor pomaga zapobiegać powstawaniu ubytków. U dzieci poniżej 3 roku życia należy stosować tylko niewielką ilość pasty (wielkości ziarnka ryżu). W przypadku dzieci w wieku od 3 do 6 lat należy stosować ilość pasty wielkości ziarnka grochu. Stosowanie zbyt dużej ilości pasty do zębów naraża dziecko na ryzyko wystąpienia białych lub brązowych plam na zębach stałych (tzw. fluorozy). Naucz małe dzieci, aby wypluwały nadmiar pasty, aby jej nie połykały. W pewnym momencie Twoje dziecko samo będzie chciało używać szczoteczki do zębów. Nie ma problemu, aby dać mu szansę. Ale potem zawsze powinnaś umyć zęby dziecka po raz drugi. Gdy tylko dwa zęby zetkną się ze sobą, raz dziennie nitkuj zęby między nimi. Nitkowanie usuwa resztki jedzenia i płytkę nazębną spomiędzy zębów, gdzie szczoteczka nie może dotrzeć. Możesz używać zwykłej nici dentystycznej lub plastikowych uchwytów do nici. Porozmawiaj z lekarzem lub dentystą o właściwym stosowaniu pasty do zębów z fluorem. Jeśli Twoje dziecko jest w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia ubytków, korzystne może być stosowanie suplementu fluorkowego, takiego jak dostępna bez recepty płukanka lub preparat fluorkowy na receptę. Dentysta może również zasugerować stosowanie w gabinecie żeli lub lakierów fluorkowych. Dzieci potrzebują dodatkowej dawki fluoru, jeśli:

Mają wysokie ryzyko rozwoju ubytków ORAZ piją wodę, która nie zawiera wystarczającej ilości fluoru.
Dzieci z tej grupy wysokiego ryzyka będą musiały mieć zabiegi fluorkowe i przyjmować suplementy fluorkowe. Dzieci, które są w grupie wysokiego ryzyka wystąpienia ubytków mogą być poddane zabiegowi zakładania laków na zęby. Laki dentystyczne to plastikowe pokrycia, które umieszcza się nad bruzdami zębów, aby chronić je przed próchnicą. Dbaj o zęby mleczne swojego dziecka. One w końcu wypadną. Ale dopóki to nie nastąpi, zęby mleczne pomagają Twojemu dziecku gryźć, żuć pokarm i wyraźnie mówić. Zęby mleczne pozwalają również zachować miejsce dla zębów stałych i pomagają im utrzymać się na swoim miejscu. Zdrowe nawyki nabyte w dzieciństwie utrzymują się przez całe dorosłe życie, przynosząc liczne korzyści dla zdrowia jamy ustnej i zdrowia ogólnego.

PRÓCHNICA WCZESNODZIECIĘCA (butelkowa, okrężna)
Próchnica wczesnodziecięca, czyli ECC, to poważna forma ubytków. Może ona szybko zniszczyć zęby Twojego dziecka. ECC często występuje, gdy zęby dziecka są narażone na działanie cukrów przez długi czas w ciągu dnia. Soki owocowe i mleko krowie zawierają cukry. Podobnie jest z mlekiem matki. Kiedy te płyny znajdują się w jamie ustnej, bakterie zaczynają odżywiać się cukrami, a następnie wytwarzają kwasy. Kwasy te powodują próchnicę, jeśli pozostają na zębach wystarczająco długo. Nie wykazano, aby normalne karmienie piersią powodowało powstawanie ubytków. Jednak długotrwałe karmienie piersią może zwiększyć ryzyko wystąpienia próchnicy u Twojego dziecka. Próchnica zębów może pojawić się łatwiej, jeśli w jamie ustnej dziecka żyje duża liczba bakterii powodujących ubytki. Jednym z najbardziej niebezpiecznych rodzajów bakterii jest Streptococcus mutans. S. mutans jest powszechny. Przekazywana jest z rodzica na dziecko, zwykle gdy dziecko ma od 6 do 31 miesięcy. Może się to zdarzyć podczas wspólnych czynności, takich jak całowanie dziecka lub próbowanie jedzenia, a następnie karmienie dziecka tą samą łyżeczką. Dbanie o to, aby Twoja własna jama ustna była zdrowa i wolna od ubytków, może również pomóc w zachowaniu zdrowia jamy ustnej Twojego dziecka. Uszkodzone zęby, które nie są leczone, mogą powodować ból. Może być nawet konieczne ich usunięcie. Pobliskie zęby mogą przesunąć się w puste miejsca. Może to spowodować, że zęby stałe staną się krzywe lub stłoczone. Próchnica zębów jest infekcją bakteryjną i może się rozprzestrzeniać, jeśli nie jest leczona. Oto kilka wskazówek, jak zapobiegać próchnicy wczesnego dzieciństwa:

Jeśli możesz, karm swoje dziecko piersią przez co najmniej rok.
Nie kładź dziecka do łóżka z butelką ani nie używaj butelki do pocieszania, jeśli nie jest ona wypełniona czystą wodą.
Naucz dziecko pić z kubka przed jego pierwszymi urodzinami.
Podawaj mleko lub wodę, a nie soki lub napoje słodzone.
Czyść zęby i dziąsła dziecka wilgotną ściereczką lub miękką szczoteczką do zębów po każdym karmieniu.
Zabierz dziecko do dentysty, jak tylko pojawi się pierwszy ząbek lub nie później niż w dniu pierwszych urodzin.
Upewnij się, że Twoje dziecko otrzymuje odpowiednią ilość fluoru. Jeśli Twoja woda pitna nie zawiera fluoru, a Twoje dziecko ma wysokie ryzyko wystąpienia ubytków, poproś lekarza lub dentystę o receptę na krople lub tabletki z fluorem.

ZĘBY STAŁE
Dzieci zazwyczaj zaczynają tracić zęby mleczne i zastępować je zębami stałymi w wieku 6 lub 7 lat. Niektóre dzieci zaczynają tracić zęby wcześniej. Inne zaczynają później. Najczęściej pierwszymi stałymi zębami są dwa dolne przednie zęby (siekacze centralne). Jednak u niektórych dzieci pierwsze stałe zęby trzonowe (czasami nazywane 6-letnimi zębami trzonowymi) wyrzynają się zanim wypadną jakiekolwiek zęby mleczne. Sześcioletnie zęby trzonowe pojawiają się za zębami mlecznymi. Nie zastępują one zębów mlecznych. Około 11 lub 12 roku życia, za 6-letnimi trzonowcami pojawiają się drugie stałe zęby trzonowe (zwane również 12-letnimi). Do 13 roku życia dziecka większość zębów stałych będzie już na swoim miejscu. Zęby mądrości, czyli trzecie zęby trzonowe, pojawiają się między 17 a 21 rokiem życia. Jednak u niektórych ludzi nie wyrastają żadne zęby mądrości lub nie wyrastają wszystkie cztery. Częściej zęby mądrości rozwijają się, ale w jamie ustnej może nie być dla nich miejsca.

DBANIE O ZĘBY STAŁE
Szczotkuj zęby swoich dzieci dwa razy dziennie, dopóki nie pokażą, że potrafią same dobrze wykonać tę czynność. Sprawdzaj zęby po każdym szczotkowaniu i sprawdzaj miejsca, które dziecko mogło przeoczyć. Większość dzieci nie będzie w stanie dobrze umyć zębów do około 8 roku życia. Powinieneś robić to za nie przynajmniej do 6 roku życia. Następnie na podstawie własnego osądu zdecyduj, kiedy dziecko będzie gotowe, aby robić to samodzielnie. Twój dentysta może założyć laki na zęby trzonowe, aby chronić je przed próchnicą. Nadal jednak ważne jest szczotkowanie i nitkowanie zębów. Po ukończeniu 9 roku życia naucz dzieci samodzielnego nitkowania zębów.

DIETA A ZĘBY DZIECKA
Dla zdrowych zębów to, jak często Twoje dziecko je, jest równie ważne jak to, co je. Częste podjadanie może zwiększyć ryzyko wystąpienia próchnicy u dziecka. Bakterie żyjące w jamie ustnej żywią się przetworzoną skrobią lub słodkimi pokarmami i napojami. Wytwarzany przez nie kwas niszczy szkliwo zębów. Jeśli Twoje dziecko często je, może nie mieć czasu na wypłukanie kwasu przez ślinę. Większość ludzi wie, że słodycze takie jak ciastka, cukierki i ciasta nie są dobrym wyborem dla zdrowych zębów. Jednak niektóre pokarmy nie są tak oczywiste. Przekąski, które przyklejają się do zębów, mogą powodować próchnicę w takim samym stopniu jak słodycze i ciastka. Należą do nich niektóre płatki śniadaniowe, chipsy, krakersy, a nawet suszone owoce. Oto kilka wskazówek:

Podawaj mniej przekąsek.
Jeśli dziecko je przekąski, podawaj mu zdrowe produkty, takie jak warzywa i ser.
Kupuj produkty, które nie zawierają cukru lub są niesłodzone.
Jeśli podajesz słodkie lub bogate w skrobię pokarmy, niech będą one częścią posiłku, a nie przekąską.
Podawaj mleko lub wodę zamiast słodzonych napojów lub soków.
Szczotkuj zęby po przekąskach. Jeśli nie jest to możliwe, każ dziecku kilkakrotnie przepłukać zęby wodą.
Niektóre pokarmy dostają się między zęby i są trudne do usunięcia z bruzd na powierzchni zębów. Unikaj tych pokarmów, chyba że dziecko będzie szczotkować zęby zaraz po ich zjedzeniu. Niektóre z tych pokarmów to m.in:
Ciasteczka
Suszone figi
batoniki granola
żelki
Pączki
Chipsy ziemniaczane
Precle
Płatki owsiane
Rodzynki
Zaproponuj dziecku gumę bez cukru
Kwaśne cukierki, które są popularne wśród dzieci, stanowią duży problem. Cukry zawarte w cukierkach służą jako pokarm dla bakterii powodujących ubytki. Kiedy bakterie „jedzą” cukry, wytwarzają kwasy, które atakują powierzchnię zęba i powodują ubytki. Ponieważ kwaśne cukierki są bardzo kwaśne, powodują erozję powierzchni zęba i deformację zębów. Jeśli Twoje dziecko często je tego typu cukierki, uszkodzone zęby mogą być trudne lub niemożliwe do naprawienia. Najlepiej jest unikać kwaśnych cukierków (np. tęcza z Biedronki).