Skip to main content
Budowa zębów i dziąsła

Budowa zębów i dziąsła

Zęby
Ząb przypomina trochę drzewo – widoczna jest tylko jego część, a korzenie znajdują się pod powierzchnią. Korzenie Twoich zębów sięgają do dziąseł i dalej do kości szczęki. Twój ząb ma wiele warstw. Warstwa zewnętrzna (szkliwo) jest zbudowana z twardych kryształów. Następna warstwa (zębina) jest bardziej miękka. Miazga znajdująca się w środku zęba zawiera nerwy, które przewodzą odczucia ciepła, zimna i bólu. W miazdze znajdują się również naczynia krwionośne.

Części zęba

Korona – korona zęba jest częścią widoczną ponad linią dziąseł. Część zęba, która jest pokryta szkliwem, nazywana jest „koroną anatomiczną”. Z wiekiem korona może wydawać się coraz dłuższa, ponieważ dziąsła cofają się. Choroby przyzębia niszczą tkankę dziąseł i kość wokół korzeni. W rezultacie zęby mogą wyglądać na dłuższe, mimo że nie urosły. Cofające się dziąsła odsłaniają więcej korzeni zębów. To również może sprawić, że ząb stanie się luźny i ruchomy. Anatomiczna korona zęba również może się zmniejszać wraz z wiekiem, ponieważ szkliwo z czasem się zużywa. Proces ten jest zazwyczaj bardzo stopniowy. U niektórych osób proces zużycia przyspiesza z powodu takich nawyków jak zgrzytanie zębami.

Szyjka – szyjka zęba to miejsce, w którym korona styka się z korzeniem.

Korzeń – korzeń zęba to część, która sięga do górnej lub dolnej kości szczęki. Różne rodzaje zębów mają różne ukształtowanie korzenia. Niektóre z nich, takie jak siekacze i kły, mają pojedynczy korzeń. Zęby trzonowe mogą mieć dwa lub trzy korzenie. Na końcu każdego korzenia znajduje się mały otwór zwany otworem wierzchołkowym (ang. apical foramen). Przez ten otwór do wnętrza zęba przechodzą naczynia krwionośne i nerwy.

Szkliwo – szkliwo to twarda zewnętrzna powłoka, która pokrywa widoczną część zęba (koronę). Jest ono w stanie wytrzymać obciążenie związane z gryzieniem, żuciem i ścieraniem zębów. Jednak szkliwo jest również bardzo kruche. Jest podatne na pękanie i odpryskiwanie. Organizm nie jest w stanie naprawić uszkodzonego szkliwa tak, jak naprawia się złamane kości, dlatego bardzo ważna jest ochrona zębów. Na przykład, osoby uprawiające sport lub zgrzytające zębami mogą potrzebować ochraniacza na zęby. Szkliwo jest półprzezroczyste. Oznacza to, że można przez nie zobaczyć światło, ale nie jest ono przezroczyste. Chociaż szkliwo jest zewnętrzną warstwą zęba, to znajdująca się pod nim zębina jest w większości odpowiedzialna za kolor zęba. Kawa, herbata, tytoń i niewłaściwa higiena mogą powodować powierzchniowe przebarwienia na szkliwie. Dentysta może usunąć te plamy za pomocą zwykłego polerowania. Inne rodzaje przebarwień dotyczą zębiny.

Cement korzeniowy – podobnie jak szkliwo pokrywa koronę zęba, cement pokrywa korzenie. Nie jest on tak twardy ani tak biały jak szkliwo. Cement łączy się z maleńkimi włóknami, które pomagają zakotwiczyć ząb w kości szczęki.

Zębina – zębina jest substancją podobną do kości, która stanowi większą część zęba. Znajduje się tuż pod szkliwem w koronie i pod cementem w korzeniu. To właśnie zębina nadaje zębom ich kolor. Zęby są zazwyczaj szaro-białe lub żółte, a nie czysto białe. Plamy i przebarwienia mogą być spowodowane kontaktem z pokarmami i napojami, niektórymi chorobami, nadmierną ekspozycją na fluor lub kontaktem z antybiotykiem tetracykliną w okresie rozwoju zębów. Zęby mogą również ciemnieć z wiekiem.

Miazga i jama miazgi – W środku zęba, pod zębiną, znajduje się jama miazgi. W tej przestrzeni znajdują się naczynia krwionośne, nerwy i tkanka łączna, które tworzą „miazgę”. Ukrwienie miazgi dostarcza substancji odżywczych, które pomagają utrzymać ząb przy życiu. Część jamy miazgi znajdująca się w korzeniu nazywana jest kanałem miazgi lub kanałem korzeniowym. Części miazgi, które skierowane są ku górze, w kierunku wierzchołków zębów, nazywane są rogami miazgi.

Kanał(y) miazgi lub kanał(y) korzeniowy(e) – Kanał miazgi lub kanał korzeniowy to otwarta przestrzeń wewnątrz korzenia. Naczynia krwionośne i nerwy dostają się do zęba przez kanał korzeniowy i stają się częścią miazgi. Ubytki, urazy lub choroby przyzębia powodują, że miazga zęba ulega zapaleniu, zakażeniu lub nie jest już w stanie dostarczać substancji odżywczych do zęba. Leczenie kanałowe może być w stanie uratować ząb, który w przeciwnym razie musiałby zostać usunięty.

Otwór wierzchołkowy – Otwór wierzchołkowy to maleńki otwór na końcu każdego korzenia, który umożliwia nerwom i naczyniom krwionośnym przedostanie się do zęba.

DZIĄSŁA


To, co otacza zęby i utrzymuje je na miejscu, to coś więcej niż tylko delikatny różowy miąższ, który nazywamy dziąsłami. Wszystkie te struktury, jako grupa, nazywane są przyzębiem. Leczenie dziąseł i ich chorób nazywa się periodontologią.

Więzadła przyzębia – Więzadło przyzębia składa się z pęczków włókien łącznotkankowych, które zakotwiczają zęby w szczęce. Jeden koniec każdego pęczka jest przymocowany do cementu pokrywającego korzeń zęba. Drugi koniec jest osadzony w kostnym gnieździe zęba (tzw. zębodole). Dzięki tym wiązkom włókien ząb jest w stanie wytrzymać siły działające podczas gryzienia i żucia.

Wyrostek zębodołowy i zębodół – Gdyby przyjrzeć się czaszce, w której brakuje zębów, można by zauważyć, że szczęki nie są tylko płaskimi płaszczyznami kości. W kości znajdują się małe kratery, które oznaczają miejsca, w których znajdowały się zęby. Te kratery to właśnie zębodoły. Ściany zębodołów nazywane są wyrostkami zębodołowymi. W miarę wyrzynania się zębów przez dziąsła, wyrostki zębodołowe rozwijają się wokół zębów, aby je podtrzymywać.

Dziąsła – Dziąsło to różowy miąższ, który obejmuje zęby. Leży ono nad kośćmi szczęki i ściśle przylega do szyjki zęba. Najwcześniejsze stadium choroby dziąsła nazywane jest zapaleniem dziąseł. Na tym etapie dziąsła mogą stać się czerwone, zapalone i łatwo krwawić. Późniejsze stadia, w których może dojść do utraty kości i ewentualnie zębów, znane są jako zapalenie przyzębia.